Ekspozycja czasowa

„Pierwsze lata niepodległości”

„Pierwsze lata niepodległości” to tytuł najnowszej wystawy czasowej, przygotowanej przez Muzeum. Wydarzenia z 1918 roku stanowią punkt wyjścia do opowieści o pierwszych latach odradzającego się państwa. Otwarcie ekspozycji nastąpiło dokładnie 11 listopada br., w stulecie odzyskania przez Polskę wolności. Wystawę można zobaczyć do stycznia 2019 roku.

Zdarzenia z listopada 1918 roku stanowią punkt wyjścia wystawy, która w dalszej części koncentruje się na najważniejszych wyzwaniach przed jakimi stanęło odradzające się państwo polskie.  Po trwającym ponad sto dwadzieścia lat okresie niewoli należało zintegrować ziemie trzech zaborów (Stefan Żeromski w „Przedwiośniu” nazwał to połączeniem Polski „z trzech połówek”), wypracować wspólny jednolity model funkcjonowania: administracji, dyplomacji, armii, pokonać trudności gospodarcze i odbudować kraj ze zniszczeń jakie przyniosła I wojna. Stałym zagrożeniem dla bezpieczeństwa II Rzeczpospolitej była postawa wielkich sąsiadów: Niemiec i Rosji Radzieckiej, podważających postanowienia zarówno traktatu wersalskiego jak traktatu ryskiego.

Autorzy ekspozycji – Mateusz Budzyński i Piotr Białokozowicz – dużo miejsca poświęcają walce o granice odradzającego się państwa m.in. powstaniom: śląskim, wielkopolskiemu i sejneńskiemu. Idee wielkich liderów walk o niepodległość i budowniczych państwowości (Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Wojciecha Korfantego, Jędrzeja Moraczewskiego) zestawiają z perspektywą zwykłych obywateli, dla których życie w wolnej Polsce było jednocześnie spełnieniem marzenia i wielką niewiadomą. Na wystawie zaprezentowane zostały między innymi oryginalne elementy umundurowania i uzbrojenia, dokumenty, pieniądze, fotografie z lat 1914-1926. Istotnym elementem scenografii jest odtworzona transzeja z okresu wojny światowej, a wielkim zainteresowaniem – zwłaszcza wśród najmłodszych zwiedzających – cieszyć się będzie interaktywna mapa ilustrująca następujące zmiany granic.

Wystawa „Pierwsze lata niepodległości” przygotowana została ze zbiorów własnych Muzeum Wojska w Białymstoku oraz Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1939, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Podlaskiego w Białymstoku oraz Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku.

„Salon Malarzy”

„Salon Malarzy” to jedna z propozycji Muzeum Wojska w Białymstoku, przygotowanych w 100-lecie odzyskania niepodległości. Przez cały miesiąc, w autobusach komunikacji miejskiej w Białymstoku, można zobaczyć reprodukcje obrazów, nawiązujących do tego wydarzenia. Pochodzące ze zbiorów instytucji dzieła prezentowane są w postaci wielkoformatowych wydruków, a towarzyszą im m.in. nota biograficzna autora, krótki opis oraz kod QR prowadzący do strony projektu. Prace przedstawione są również w postaci cyfrowanej, na trzydziestu ekranach LCD umieszczonych w autobusach.

Znaczną część dzieł zaprezentowanych białostockim podróżnym stanowią obrazy autorstwa Wojciecha Kossaka (1856-1942) i jego syna Jerzego (1886-1955). Obaj to główni przedstawiciele polskiego malarstwa batalistycznego. Ich płótna jednocześnie odznaczają się brawurą i temperamentem malarskim oraz łatwością kompozycyjną. Dzieła Kossaków warto cenić ze względów plastycznych, ale też historycznych i dokumentalnych. Prace malarzy cechuje bowiem znajomość realiów  z zakresu kostiumologii, spraw wojskowych, sytuacji strategicznych i momentów walk. Trudno nie dostrzec ich roli w utrwalaniu tradycji, patriotyzmu i popularyzowaniu historii Polski.

Wśród najchętniej podejmowanych przez Jerzego Kossaka tematów była wojna polsko-bolszewicka, jednego z największych wyzwań odrodzonego państwa polskiego. Artysta poświęcił jej swoje sztandarowe prace („Cud nad Wisłą”, „Bitwa pod Dytiatynem”), jak i mniejsze, zarówno pod względem znaczenia czy formatu. Te ostatnie miały niejednokrotnie charakter komercyjny. Wielu uczestników wojny 1920 roku chciało mieć w domu taką „malarską pamiątkę”, sygnowaną znanym nazwiskiem. Jak pisał biograf artysty Kazimierz Olszański: „(…) były to liczne pogonie ułanów za bolszewikami, malowane w schemacie 2-3 ułanów z otokami różnych pułków, z lancami czy szablami, pędzi konno za kilkoma kozakami, co dziwiło poniektórych krytyków, że zawsze stroną uciekającą są ruscy” (K. Olszański, „Jerzy Kossak”, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992, s.24). Jest to opis idealnie odpowiadający także jednej z prezentowanych prac ze zbiorów Muzeum pt. „Scena batalistyczna”.

Partnerem działania  „Salon Malarzy” jest KPKM w Białymstoku.

Autorem ekspozycji jest Marcin Koziński.

 

„1918”

Do końca roku, na Rynku Kościuszki w Białymstoku, mogą Państwo zobaczyć cyfry tworzące roczną datę „1918”. Instalacja przypomina o stuleciu odzyskania przez Polskę niepodległości.

Pomysł i realizacja: Marcin Koziński, Mateusz Budzyński

1918

„Jednostki tatarskie Wojska Polskiego 1918-1939”

„Jednostki tatarskie Wojska Polskiego 1918-1939” to tytuł naszej wystawy, którą można zobaczyć w Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej w Kruszynianach. Na dwunastu planszach tematycznych prezentowany jest materiał zdjęciowy dotyczący tych formacji, opatrzony opisem najważniejszych wydarzeń z historii wojennej Pułku Tatarskiego Ułanów im. płk. Mustafy Achamtowicza, Dywizjonu Muzułmańskiego oraz szwadronu tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich z Nowej Wilejki. Ekspozycję można oglądać do końca 2017 r.

Marek Gajewski (autor wystawy): „Przedstawione na wystawie oddziały tatarskie były wybitnymi jednostkami polskiej kawalerii. Posiadały własną symbolikę, barwy i charakterystyczne umundurowanie. Brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 oraz w wojnie obronnej 1939 r. Zasłynęły z wielkiego męstwa i odwagi, okazywanych w starciu z oddziałami bolszewickiej czy niemieckiej armii. Ich bohaterska postawa bojowa była przykładem szczególnego przywiązania i wierności nowej Ojczyźnie, jaką dla polskich Tatarów była przez kilka wieków Rzeczpospolita Obojga Narodów i Rzeczpospolita Polska w latach 1918-1939.”

Wystawę przetłumaczoną na język rosyjski można zobaczyć również w Muzeum Regionalnym w Iwie na Białorusi.

zdjęcie z otwarcia wystawy w Kruszynianach