Ekspozycja czasowa

„Wokół jednego eksponatu. Kurtka mundurowa wz.19”

Już od 15 września br. zapraszamy do zwiedzania nowej wystawy: „Wokół jednego eksponatu. Kurtka mundurowa wz.19”. Ekspozycja, która ma charakter czasowy, powstała w stulecie powstania pierwszego polskiego munduru II Rzeczypospolitej.

Marcin Koziński (autor wystawy): „Bohaterem wystawy jest kurtka mundurowa wz. 19 dla szeregowych, pozyskana do zbiorów Muzeum w ubiegłym roku. To jeden z najcenniejszych eksponatów instytucji, ważny w skali ogólnopolskiej. Opowieść o przedmiocie zilustrowana została archiwalnymi fotografiami oraz korespondującymi z nimi portretami i wypowiedziami osób, dla których mundur (bądź jego elementy) stanowią istotny element codziennego życia”.

W listopadzie 1918 r., po 123 latach nieobecności na mapach politycznych Europy, Polska odzyskała niepodległość. Jednym z największych zadań odradzającego się państwa było zespolenie ziem, które różniły się niemal wszystkim: prawem, walutą, a nawet rozstawem szyn kolejowych. Podobne wyzwanie czekało powstające w II RP Wojsko Polskie. Jego początki charakteryzowała różnorodność  wyszkolenia, zwyczajów, komend, uzbrojenia i umundurowania. W zasadzie jedynym powszechnym i spójnym element uniformów podczas walk o granice było godło – orzeł.

Dlatego już w grudniu 1918 r. rozpoczęła pracę Komisja Ubiorcza przy Ministerstwie Spraw Wojskowych, w której skład weszli m.in. W. Kossak (artysta malarz), M. Kukiel (historyk wojskowości), B. Gembarzewski (dyrektor Muzeum Narodowego, wkrótce organizator i pierwszy dyrektor Muzeum Wojska w Warszawie), M. Wisznicki (malarz, autor prac o umundurowaniu I Korpusu Polskiego w Rosji), K. Słowiński (z katedry towaroznawstwa Politechniki Warszawskiej). Jej celem było opracowanie wspólnego munduru, uwzględniającego „tradycję narodową, aktualne potrzeby wojska, dążenia do demokratyzacji bez faworyzowania i dyskryminowania jakiegokolwiek rodzaju broni oraz do zacierania różnic między mundurem oficerskim a żołnierskim”. Uwzględniając trudną sytuację gospodarczą kraju mundur miał być też możliwie tani.

Po trwających wiele miesięcy pracach i badaniach przeprowadzonych w pobliżu stacji kolejowej w Wawrze pod Warszawą zdecydowano, że mundur polski będzie miał barwę khaki (czyli szaro-brunatno-zieloną), krojem kurtki przypominając rozwiązania brytyjskie i francuskie. Przepis ubiorczy zatwierdzony został przez naczelnego wodza J. Piłsudskiego 1 listopada 1919 roku, a opublikowano go w Dzienniku Rozkazów M. S. Wojsk. z 15 listopada.

Pomysłodawcą i autorem ekspozycji jest Marcin Koziński, zdjęcia współczesne wykonał Szczepan Skibicki, a skład graficzny materiałów przygotowała Barbara Bielawiec. Otwarcie wystawy przygotowane zostało w ramach „Weekendu z Muzeum”.

 

„Białystok we wrześniu 1939 roku”

Na rok 2019 przypada rocznica wydarzenia, które zmieniło Polskę na zawsze. Zaledwie 20 lat po odzyskaniu niepodległości, po raz kolejny Polakom odebrana została suwerenność. Kampania wrześniowa 1939 r. utrwaliła się w świadomości społecznej jako pasmo bitew, odwrotów i klęsk wynikłych ze zbrodniczego spisku dwóch mocarstw – III Rzeszy i Związku Sowieckiego.

Piotr Białokozowicz (autor wystawy): „Epizodem walk wrześniowych była obrona Białegostoku w dniu 15 września 1939 r. Wojsko Polskie w mieście stawiło czoło nieprzyjacielowi jedynie w wymiarze symbolicznym. Na Wysokim Stoczku doszło do starć patroli niemieckiej brygady Landwehry „Lötzen” z batalionem marszowym 42. pułku piechoty. W początkowym okresie PRL-u bój ten był zapomniany, w późniejszym – został nadmiernie wyolbrzymiony. Po 80 latach w dalszym ciągu nie znamy jego dokładnego przebiegu, wysokości strat obu stron itd”.

Wystawa składa się z 12 plansz a eksponowana będzie na skwerze Armii Krajowej naprzeciwko Muzeum Wojska w Białymstoku. Trwać będzie od 1 września do 15 października 2019 roku.

„1919”

Przez cały rok, na Rynku Kościuszki w Białymstoku można zobaczyć wielkie cyfry tworzące roczną datę „1919”. To jeden ze sposobów Muzeum na upamiętnienie stulecia odzyskania niepodległości przez miasto. Instalację zdobią fotografie z oficjalnej uroczystości przekazania Polakom władzy w Białymstoku, która odbyła się w tym miejscu 22 lutego 1919 roku.

 

 

„Jednostki tatarskie Wojska Polskiego 1918-1939”

„Jednostki tatarskie Wojska Polskiego 1918-1939” to tytuł naszej wystawy, którą można zobaczyć w Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej w Kruszynianach. Na dwunastu planszach tematycznych prezentowany jest materiał zdjęciowy dotyczący tych formacji, opatrzony opisem najważniejszych wydarzeń z historii wojennej Pułku Tatarskiego Ułanów im. płk. Mustafy Achamtowicza, Dywizjonu Muzułmańskiego oraz szwadronu tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich z Nowej Wilejki. Ekspozycję można oglądać do końca 2019 r.

Marek Gajewski (autor wystawy): „Przedstawione na wystawie oddziały tatarskie były wybitnymi jednostkami polskiej kawalerii. Posiadały własną symbolikę, barwy i charakterystyczne umundurowanie. Brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 oraz w wojnie obronnej 1939 r. Zasłynęły z wielkiego męstwa i odwagi, okazywanych w starciu z oddziałami bolszewickiej czy niemieckiej armii. Ich bohaterska postawa bojowa była przykładem szczególnego przywiązania i wierności nowej Ojczyźnie, jaką dla polskich Tatarów była przez kilka wieków Rzeczpospolita Obojga Narodów i Rzeczpospolita Polska w latach 1918-1939.”

Wystawę przetłumaczoną na język rosyjski można zobaczyć również w Muzeum Regionalnym w Iwie na Białorusi.

zdjęcie z otwarcia wystawy w Kruszynianach