FORT-UNION – Polish-Lithuanian integration of the fortification network for the development of flagship tourist products
Celem projektu jest stworzenie marki FORT UNION obejmującej zrównoważone produkty turystyczne Białegostoku, Giżycka, Kowna, Oran (Varena) i Twierdzy Osowiec. Potencjał historyczny i przyrodniczy obiektów dziedzictwa militarnego zostanie wykorzystany do promocji polsko-litewskiego obszaru transgranicznego, wpływając na poprawę dobrobytu lokalnych społeczności.
W ramach projektu FORT-UNION zaplanowano szereg działań inwestycyjnych w polskich i litewskich obiektach turystycznych. Prace rewitalizacyjne i adaptacyjne obejmą kompleks Twierdzy Boyen, wystawę otwarcia w nowej siedzibie Muzeum Wojska w Białymstoku, wojskowy poligon w Oranach (Varena) oraz zespół Parku Twierdzy Kowno. Dzięki inwestycjom wzrośnie dostępność i atrakcyjność tych miejsc dla publiczności. Ponadto w celu cyfrowego udostępnienia tych obiektów wykorzystane zostaną nowoczesne technologie, w tym modele 3D, wirtualne spacery i rozszerzona rzeczywistość.
FORT-UNION to także rozwój nowej oferty kulturalno-edukacyjnej, obejmującej szlaki turystyczne, wystawy, festiwale oraz programy edukacyjne. Wszystko to ma na celu popularyzację wiedzy o dziedzictwie I wojny światowej oraz wspieranie rozwoju turystyki w regionie, przyczyniając się do wzrostu liczby odwiedzających i tworzenia nowych miejsc pracy.
Projekt promuje zielone, otwarte społecznie i inteligentne podejście do zarządzania dziedzictwem, z korzyścią dla partnerów, mieszkańców, turystów, młodzieży, naukowców i lokalnych przedsiębiorców.
W ramach białostockiej części FORT-UNION przygotowana zostanie pierwsza część wystawy stałej w nowej siedzibie Muzeum przy ul. Węglowej. Będzie poświęcona działaniom wojennym I wojny światowej w kontekście polsko-litewskiego obszaru transgranicznego. Zespół Muzeum Wojska w Białymstoku będzie odpowiedzialny za opracowanie wraz z partnerami szlaku turystycznego pn. FORT-UNION.
Koordynacja projektu z ramienia Muzeum Wojska w Białymstoku:
Marzena Wilczko, tel. 536 123 424, mwilczko@mwb.com.pl
Projekt jest finansowany jako zadanie strategiczne w ramach Programu Interreg VI-A Litwa-Polska 2021-2027. Zadanie realizowane w okresie od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2028 r.
http://www.lietuva-polska.eu/
Projekt realizowany z budżetu Miasta Białegostoku.
W dniu 9 czerwca 2026 r. przedstawiciele Muzeum Wojska w Białymstoku wzięli udział w wizycie studyjnej w Oranach. Tematem przewodnim wizyty studyjnej była wymiana wiedzy i dobrych praktyk dotyczących wykorzystania narzędzi cyfrowych w działaniach promocyjnych dziedzictwa z okresu I wojny światowej.
Podczas dwudniowej wizyty studyjnej (29-30 kwietnia 2026) w Kowieńskim Parku Fortecznym członkowie zespołu FORT-UNION oraz zaproszeni gości dyskutowali nt. działalności kulturalnej twierdz. Pracownicy Muzeum Wojska w Białymstoku wzięli udział w prezentacjach Fortu IV Twierdzy Kowno oraz Muzeum Miasta Kowno, jak też w warsztatach i dyskusjach poświęconych budowaniu ofert instytucji opartej o militarne dziedzictwo.
W celu prezentacji partnerów FORT-UNION oraz idei projektu Muzeum Wojska w Białymstoku przygotowało wystawę mobilną. Prezentacja wystawy została zaplanowana w czterech lokalizacjach: w Giżycku (14-26 kwietnia 2026), Kownie (27 kwietnia – 10 maja 2026), Oranach (12-25 maja 2026) oraz w Białymstoku (26 maja – 31 lipca 2026). Ekspozycja przybliża współpracę ośmiu partnerskich instytucji, które wspólnie dążą do rozwoju turystyki poprzez nowoczesne aranżacje zabytków oraz zastosowanie technologii 3D i VR. Odwiedzający mogą zapoznać się z bogatą ofertą nadchodzących wydarzeń kulturalno-edukacyjnych, w tym z flagowymi festiwalami w Kownie i Białymstoku, które mają na celu aktywną promocję wspólnego dziedzictwa wojskowego.
W dniach 23-24 marca 2026 r. w Twierdzy Osowiec odbyła się wizyta studyjna poświęcona tematyce dziedzictwa kulturowego i ochrony przyrody. Uczestnicy spotkania wysłuchali prelekcji dotyczących rewitalizacji Fortu II oraz zrównoważonej turystyki, a w części terenowej poznali metody skutecznej ochrony unikalnych ekosystemów. Głównym celem podjętych działań jest stworzenie polsko-litewskiego szlaku „Zielonych Twierdz”, który w sposób odpowiedzialny połączy historię z naturą.
Wizyta studyjna w Białymstoku zgromadziła partnerów z Polski i Litwy, którzy w ramach projektu FORT-UNION współpracują nad stworzeniem międzynarodowej sieci opartej na dziedzictwie I wojny światowej. Podczas dwudniowych warsztatów i spotkań prowadzonych pod hasłem „FORT-UNION for everyone” eksperci i kustosze wypracowywali standardy mające na celu udostępnienie obiektów militarnych szerszej grupie odbiorców, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami.