{"id":70,"date":"2014-07-07T11:57:14","date_gmt":"2014-07-07T11:57:14","guid":{"rendered":"http:\/\/mwb.com.pl\/policja\/?page_id=70"},"modified":"2014-07-08T11:20:46","modified_gmt":"2014-07-08T11:20:46","slug":"policja-graniczna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/?page_id=70","title":{"rendered":"Policja graniczna"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

29 XI 1920 r. Polska i Litwa podpisuj\u0105c ze sob\u0105 umow\u0119 rozejmow\u0105 wytyczy\u0142y mi\u0119dzy dwoma pa\u0144stwami tymczasow\u0105 granic\u0119 jak\u0105 by\u0142a linia demarkacyjna i pas neutralny. Ich nienaruszalno\u015bci na terenie powiatu suwalskiego, sejne\u0144skiego i augustowskiego strzeg\u0142y pocz\u0105tkowo oddzia\u0142y wojskowe podleg\u0142e wprost Dow\u00f3dztwu Odcinka Kordonowego w Grodnie. Dopiero po jego likwidacji w 1922 r. ochron\u0119 polsko-litewskiej granicy na tym odcinku przej\u0119\u0142y na siebie Bataliony Celne Stra\u017cy Granicznej. W dzia\u0142aniach pomocniczych mocno zaanga\u017cowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c posterunki bia\u0142ostockiego okr\u0119gu Policji Pa\u0144stwowej, kt\u00f3re w pobli\u017cu linii granicznej pe\u0142ni\u0142y jednocze\u015bnie nie tylko s\u0142u\u017cb\u0119 porz\u0105dkow\u0105, ale i ochronn\u0105.<\/span><\/p>\n

Do 1 VI 1922 r. na odcinku suwalskim posterunki graniczne podlega\u0142y oddzielnej Komendzie PP \u201ePasa Neutralnego\u201d, z siedzib\u0105 w Wi\u017cajnach. S\u0142u\u017cb\u0119 w nich pe\u0142ni\u0142o \u0142\u0105cznie 2 st. przodownik\u00f3w, 6 przodownik\u00f3w, 2 st. posterunkowych i 68 posterunkowych. W urz\u0119dowym raporcie jej komendanta potwierdzaj\u0105 si\u0119 licznie informacje o cz\u0119stym przekraczaniu linii demarkacyjnej przez uzbrojone grupy litewskie, kt\u00f3re dokonuj\u0105c nocnych napad\u00f3w na posterunki polskiej policji sia\u0142y pop\u0142och i zamieszanie w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci. Odnotowano r\u00f3wnie\u017c liczne przypadki ostrzeliwania policyjnych patroli w pobli\u017cu granicy. W akcjach przeciwko partyzantom litewskim w pasie neutralnym si\u0142y policyjne wspomagane by\u0142y do maja 1923 r. przez \u017co\u0142nierzy przygranicznych baon\u00f3w celnych.<\/span><\/p>\n

Po rozwi\u0105zaniu Komendy PP \u201ePasa Neutralnego\u201d wszystkie posterunki graniczne podporz\u0105dkowano bezpo\u015brednio rozkazom Komendy Powiatowej PP w Suwa\u0142kach. Na podstawie dyslokacyjnego wykazu z lipca 1922 r. posiada\u0142y one odpowiednio ustalon\u0105 numeracj\u0119 i obsad\u0119 personaln\u0105, kt\u00f3ra przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\n

Nr 1 Grzybina – 1 przodownik, 5 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 2 Stankuny – 1 st. przodownik, 4 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 3 Sudawskie – 1 przodownik, 5 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 4 Krejwiany – 1 przodownik, 5 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 5 Wingrany – 4 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 6 Poszeszupie – 1 przodownik, 4 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 7 Kupowo – 6 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 8 Majdan- 5 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 9 Budzisko – 7 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 10 Jegliniec – 1 st. posterunkowy, 8 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 11 Gie\u0142ujsze – 9 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 12 Olkszniany – 1 przodownik, 9 posterunkowych,<\/span><\/p>\n

Nr 13 Pu\u0144sk- 1 st. przodownik, 5 posterunkowych.<\/span><\/p>\n

Ponadto w Pu\u0144sku stacjonowa\u0142 dodatkowo pluton policji konnej w sile 22 ludzi i 25 koni. Stan osobowy suwalskiej policji pasa neutralnego wynosi\u0142 w tym momencie 106 funkcjonariuszy. Na swym uzbrojeniu posiadali oni g\u0142\u00f3wnie karabiny francuskie (77 ), rosyjskie (26 ) i austriackie (3).<\/span><\/p>\n

Do 1 XII 1922 r. wi\u0119kszo\u015b\u0107 przygranicznych posterunk\u00f3w z braku funduszy zosta\u0142a zlikwidowana. Od tej pory 46 kilometrow\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 suwalskiego odcinka pasa neutralnego zabezpiecza\u0142y jedynie 4 posterunki policyjne pozostawione w Stankunach (14 ludzi), Wingranach (20 ludzi), Kupowie (16 ludzi) i Jegli\u0144cu (19 ludzi) oraz skoszarowany w Pu\u0144sku pluton konny (15 ludzi). Redukcja liczby posterunk\u00f3w, zmniejszenie personalnej obsady, a tak\u017ce niekorzystne przezbrojenie policjant\u00f3w w prawie bezu\u017cyteczne karabiny rosyjskie zdaniem starostwa powiatowego w Suwa\u0142kach by\u0142o b\u0142\u0119dnym posuni\u0119ciem Komendy Okr\u0119gowej PP w Bia\u0142ymstoku. Do skutecznej obrony polskiej ludno\u015bci w pasie przygranicznym pow. suwalskiego, a zw\u0142aszcza pow. sejne\u0144skiego, potrzebowano znacznie wi\u0119kszych si\u0142 policyjnych. Na pro\u015bb\u0119 komendanta PP okr\u0119gu bia\u0142ostockiego dow\u00f3dztwo Stra\u017cy Granicznej w Grodnie mia\u0142o wzmocni\u0107 je pod koniec grudnia 1922 r. liczb\u0105 ponad 120 ludzi, odkomenderowanych do pracy w policji z baon\u00f3w celnych stacjonuj\u0105cych w Druskiennikach, Spo\u0107kinach i Suwa\u0142kach. Jednocze\u015bnie polecono komendantom powiatowym sejne\u0144skiej, suwalskiej i grodzie\u0144skiej PP utrzymywanie sta\u0142ej \u0142\u0105czno\u015bci, a w razie potrzeby wzajemne wspieranie si\u0119 w dzia\u0142aniu poprzez szybkie przerzucanie jednostek policyjnych w zagro\u017cone rejony.<\/span><\/p>\n

Taki stan rzeczy utrzymywa\u0142 si\u0119 niezmiennie do 24 V 1923 r. Wtedy to uchwa\u0142\u0105 Rady Ministr\u00f3w obowi\u0105zki ochrony polskiej granicy na wschodzie powierzone zosta\u0142y organom Policji Pa\u0144stwowej. Z dniem opublikowania rozporz\u0105dzenia Komenda Okr\u0119gowa PP w Bia\u0142ymstoku rozpocz\u0119\u0142a werbunek kandydat\u00f3w do s\u0142u\u017cby w jednostkach granicznych. Pierwsze\u0144stwo w jej uzyskaniu mieli \u017co\u0142nierze zawodowi i oficerowie rozwi\u0105zanej Stra\u017cy Granicznej. Pozostali spe\u0142nia\u0107 musieli okre\u015blone wymagania: obywatelstwo polskie, nieskazitelna przesz\u0142o\u015b\u0107, wiek 23-45 lat, zdrowa budowa cia\u0142a, znajomo\u015b\u0107 j. polskiego i uregulowany stosunek do s\u0142u\u017cby wojskowej. O zatrudnieniu kandydat\u00f3w decydowa\u0142a okr\u0119gowa komisja kwalifikacyjna, kt\u00f3ra po akceptacji danej osoby odsy\u0142a\u0142a j\u0105 do miejsca odpowiedniego przydzia\u0142u. Tam przysz\u0142y policjant graniczny otrzymywa\u0142 kompletne umundurowanie i s\u0142u\u017cbowe wynagrodzenie.<\/span><\/p>\n

Ustalony odg\u00f3rnie przez Komend\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 PP etat policji granicznej okr\u0119gu bia\u0142ostockiego przewidywa\u0142 zatrudnienie w jej szeregach oko\u0142o 960 ni\u017cszych funkcjonariuszy. Kierowano si\u0119 przy tym zasad\u0105, i\u017c na 1 km granicy przypada\u0107 mia\u0142o 7 funkcjonariuszy pieszych i 2 konnych, za\u015b na odcinek 10 km – jeden oficer policji. W tym celu jej struktury podzielone zosta\u0142y organizacyjnie na poszczeg\u00f3lne kompanie i posterunki graniczne, otrzymuj\u0105ce okre\u015blon\u0105 przez komend\u0119 okr\u0119gow\u0105 numeracj\u0119 porz\u0105dkow\u0105. Stany liczebne kompani by\u0142y r\u00f3\u017cnorodne i waha\u0142y si\u0119 cz\u0119sto od 60 do 150 ludzi. Jej dow\u00f3dcy podporz\u0105dkowany by\u0142 tak\u017ce pluton konny w sile kilkunastu szeregowych. Wszystkie posterunki graniczne nie posiada\u0142y okre\u015blonego etatu i liczy\u0142y zazwyczaj od 7 do 15 policjant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W realizacji wytyczonych zada\u0144 policyjne w\u0142adze okr\u0119gowe na przygranicznym w przeci\u0105gu kilku lat zorganizowa\u0142y z otrzymanych \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych obsad\u0119 granicy z Litw\u0105, tworz\u0105c na nim cztery pododcinki graniczne: suwalski, sejne\u0144ski, augustowski i grodzie\u0144ski. Na prawie 170 km odcinku granicy funkcjonowa\u0142o \u0142\u0105cznie 8 kompanii i 58 posterunk\u00f3w granicznych. Gospodarczo i administracyjnie podporz\u0105dkowane one by\u0142y bezpo\u015brednio komendom powiatowym PP w Grodnie, Sejnach, Suwa\u0142kach i Augustowie. W zwi\u0105zku z przej\u0119ciem z dniem 1 III 1925 r. policji sejne\u0144skiej przez suwalsk\u0105 komend\u0119 powiatow\u0105 PP kompanie graniczne obu pododcink\u00f3w zmieni\u0142y sw\u0105 dotychczas istniej\u0105c\u0105 numeracj\u0119. Od tego momentu kompanie te stacjonowa\u0142y, a\u017c do chwili rozwi\u0105zania Policji Granicznej w: Wi\u017cajnach (I kompania), Pu\u0144sku (II), Pe\u0142elach (III), Ho\u0142ny Wolmera (IV) i Stanowisku (V). W powiecie grodzie\u0144skim identyczne jednostki graniczne powsta\u0142y w Przewa\u0142ce (I), Druskiennikach (II) i Puchaczch (III).<\/span><\/p>\n

Budowa nowych stra\u017cnic granicznych przyczyni\u0142a si\u0119 tak\u017ce do stopniowej likwidacji \u017ale ulokowanych dot\u0105d posterunk\u00f3w. Pierwsze z nich oddano do u\u017cytku jeszcze pod koniec 1923 r. na terenie pow. grodzie\u0144skiego w Cegielni i Mostach, a nast\u0119pne w miejscowo\u015bciach Uciecha, Sznupie, Wierszesodowka i Mordasowo. Jedn\u0105 z nich nazwano nawet oficjalnie imieniem \u201eBorz\u0119ckiego\u201d, na cze\u015b\u0107 \u00f3wczesnego komendanta g\u0142\u00f3wnego PP. Kosztem sporych nak\u0142ad\u00f3w finansowych w 1924 r. kolejne wybudowano w maj\u0105tku Sudawskie i folwarkach Wingrany, Kupowo i Gromadziszki w pow. suwalskim. W pow. sejne\u0144skim nowe posterunki otwarto w Borys\u00f3wce, Budwieciu, Stanowisku, Ho\u0142ny Mejera i Jelinkach. Pod wzgl\u0119dem technicznym wykonane zosta\u0142y one zgodnie z planem technicznym zaaprobowanym przez Ministerstwo Rob\u00f3t Publicznych. Posiada\u0142y tak\u017ce szereg ulepsze\u0144 w postaci niezb\u0119dnych \u0142a\u017ani, piec\u00f3w kuchennych, studni czy piwnic. Ca\u0142o\u015b\u0107 wykonanych rob\u00f3t odebra\u0142a na pocz\u0105tku lutego 1925 r. specjalna komisja, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z oficer\u00f3w Komendy G\u0142\u00f3wnej PP i Komendy Okr\u0119gowej PP w Bia\u0142ymstoku.<\/span><\/p>\n

Sprawy Policji Granicznej poruszane by\u0142y do\u015b\u0107 cz\u0119sto na comiesi\u0119cznych odprawach komendant\u00f3w powiatowych w komendzie okr\u0119gowej. Najistotniejszymi brakami tej formacji by\u0142o niedostateczne wyszkolenie, zbyt cz\u0119ste ruchy kadrowe, niski poziom dyscypliny i nieuregulowane do ko\u0144ca sprawy mieszkaniowego zakwaterowania jej funkcjonariuszy. Narzekano r\u00f3wnie\u017c na zupe\u0142ny brak \u0142\u0105czno\u015bci mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi kompaniami i posterunkami granicznymi. Aby zaradzi\u0107 cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo problemom wyszkolenia, przy szkole dla posterunkowych PP w Suwa\u0142kach, otwarto nawet specjalny kurs dokszta\u0142caj\u0105cy dla policjant\u00f3w s\u0142u\u017cby granicznej, gdzie podnoszono wiedz\u0119 i kwalifikacje ze znajomo\u015bci przepis\u00f3w i procedur prawnych. Jednocze\u015bnie na wniosek inspektora Ludwikowskiego, kontroluj\u0105cego z ramienia Komendy G\u0142\u00f3wnej PP bia\u0142ostocki odcinek graniczny, wybudowano sie\u0107 telefonicznych po\u0142\u0105cze\u0144 kompanii granicznych z komendami powiatowymi PP w Suwa\u0142kach, Sejnach i Grodnie. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 kompanii z posterunkami utrzymywa\u0107 mia\u0142y natomiast patrole konne. Na wypadek agresywnych dzia\u0142a\u0144 litewskich i zaj\u015b\u0107 na ca\u0142ym odcinku przygranicznym komend\u0119 nad kompaniami przejmowa\u0142 alarmowo komendant grodzie\u0144skiej policji \u2013 nadkomisarz Radziejowski.<\/span><\/p>\n

Coraz wi\u0119ksze trudno\u015bci materialne, kadrowe i wyszkoleniowe przyczyni\u0142y si\u0119 ostatecznie do ko\u0144ca sprawiedliwej, aczkolwiek negatywnej opinii o pracy policyjnych jednostek granicznych. Zaanga\u017cowane do nietypowej dla siebie s\u0142u\u017cby, w obliczu wrogiej dzia\u0142alno\u015bci w pasie granicznym dywersyjnych band litewskich i sowieckich, nie sprawdzi\u0142y si\u0119 i dlatego szukano nowych rozwi\u0105za\u0144 w tej kwestii. Taka sytuacja przyczyni\u0142a si\u0119 w znacznej mierze do powo\u0142ania w 1924 r. Korpusu Ochrony Pogranicza, jako jedynej formacji granicznej mog\u0105cej zapewni\u0107 spok\u00f3j i porz\u0105dek na polskiej granicy wschodniej. Przejmowanie policyjnych posterunk\u00f3w i stra\u017cnic granicznych przez jednostki KOP zosta\u0142o roz\u0142o\u017cone jednak w czasie i trwa\u0142o prawie p\u00f3\u0142tora roku. Na polsko-litewskim odcinku granicznym zako\u0144czy\u0142o si\u0119 ono dopiero z dniem 15 III 1926 r. W zwi\u0105zku z likwidacj\u0105 kompanii granicznych stan osobowy Policji Pa\u0144stwowej woj. bia\u0142ostockiego zmniejszony zosta\u0142 zarz\u0105dzeniem miejscowej komendy wojew\u00f3dzkiej PP o ponad 700 etat\u00f3w. Najlepiej wyszkolonych oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w z policji granicznej zatrzymano w dalszej s\u0142u\u017cbie, a mniej przydatnych natychmiast zwolniono. W ten spos\u00f3b w ramach redukcji szeregi policyjne opu\u015bci\u0142o prawie 650 ni\u017cszych funkcjonariuszy PP.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

\n\n\n\t\t\n\t\t\t\t