{"id":69,"date":"2014-07-07T11:57:13","date_gmt":"2014-07-07T11:57:13","guid":{"rendered":"http:\/\/mwb.com.pl\/policja\/?page_id=69"},"modified":"2014-07-07T11:57:13","modified_gmt":"2014-07-07T11:57:13","slug":"policja-polityczna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/?page_id=69","title":{"rendered":"policja polityczna"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

Pierwsze prace organizacyjne nad stworzeniem struktur policji politycznej na terenie bia\u0142ostockiego okr\u0119gu PP podj\u0119te zosta\u0142y w drugiej po\u0142owie 1920 r. W oparciu o wytyczne rozkazy organizacyjne na szczeblu okr\u0119gu utworzono w Bia\u0142ymstoku okr\u0119gow\u0105 ekspozytur\u0119 Wydzia\u0142u IV D (Defensywy Politycznej). Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 mia\u0142a ona spe\u0142nia\u0107 pomocnicz\u0105 rol\u0119 wobec centrali, kieruj\u0105c prac\u0105 mniejszych jednostek w terenie. Wyniki prowadzonych obserwacji i wywiad\u00f3w na temat podejrzanych os\u00f3b czy partii politycznych przesy\u0142ano drog\u0105 s\u0142u\u017cbow\u0105 do Warszawy, w formie meldunk\u00f3w lub cyklicznych sprawozda\u0144. Za prawid\u0142ow\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 ekspozytury odpowiada\u0142 jej kierownik. Strukturalnie dzieli\u0142a si\u0119 ona specjalistyczne referaty: informacyjno-sprawozdawczy, rejestracyjny i administracyjno-personalny. Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w siedziba ekspozytury by\u0142a \u015bci\u015ble utajniona i zakonspirowana. Prawdopodobnie mie\u015bci\u0142a si\u0119 jednak w budynku miejscowego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego lub przy komendzie okr\u0119gowej PP przy ul. Warszawskiej 50. Pod \u017cadnym pretekstem funkcjonariusze Wydzia\u0142u IV D nie mogli ujawnia\u0107 swojej pracy w policyjnej defensywie. Dlatego te\u017c oficjalnie wyst\u0119powali jako zwykli pracownicy komendy. W zakresie typowych dla siebie czynno\u015bci s\u0142u\u017cbowych podlegali rozkazom naczelnika Wydzia\u0142u IV D, a w sprawach og\u00f3lnych komendantowi okr\u0119gowemu.<\/span><\/p>\n

Najmniejszym ogniwem siatki policyjnej Defensywy w powiatach wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego by\u0142y agentury Wydzia\u0142u IV D. S\u0142u\u017cbowo podporz\u0105dkowane by\u0142y one kierownikowi okr\u0119gowej ekspozytury oraz w\u0142adzom administracji og\u00f3lnej i s\u0105dowej w starostwie. Od 2 VI 1921 r. w sprawach og\u00f3lnych oddano je pod kontrol\u0119 i zarz\u0105d komendant\u00f3w powiatowych. Wewn\u0119trznie dzieli\u0142y si\u0119 na dwa dzia\u0142y operacyjne, a ca\u0142y personel zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie gromadzeniem informacji dotycz\u0105cych os\u00f3b podejrzanych o szpiegostwo i dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywrotow\u0105. W powiatach, gdzie nie istnia\u0142o zagro\u017cenie tego typu przest\u0119pczo\u015bci\u0105, takich agentur nie powo\u0142ywano. Zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c cz\u0119sto, i\u017c obszar kilku starostw podlega\u0142 kompetencjom jednej z agentur policji politycznej.<\/span><\/p>\n

Przeprowadzona w 1922 r. reorganizacja strukturalna policyjnych ekspozytur i agentur Wydzia\u0142u IV D przyczyni\u0142a si\u0119 do wzrostu stanu etatowego i funduszu dyspozycyjnego na dzia\u0142anie tego pionu Policji Pa\u0144stwowej. Do tego czasu bia\u0142ostock\u0105 ekspozytur\u0105 policyjnej defensywy kierowa\u0142 nadkomisarz W\u0142adys\u0142aw Ma\u0142ysa. Odg\u00f3rnie sterowa\u0142 on prac\u0105 agentur funkcjonuj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie w Augustowie, Bielsku Podlaskim, Bia\u0142owie\u017cy, Grodnie, Ostro\u0142\u0119ce, Sejnach, Suwa\u0142kach i Wo\u0142kowysku. Powiaty te charakteryzowa\u0142y si\u0119 bowiem du\u017cym odsetkiem mieszka\u0144c\u00f3w ludno\u015bci niepolskiej tj. bia\u0142oruskiej, litewskiej, niemieckiej i \u017cydowskiej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych agitacja komunistyczna i tendencje separatystyczne przez ca\u0142y okres mi\u0119dzywojenny znajdowa\u0142y bardzo wielu zwolennik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dalsze usamodzielnianie si\u0119 organ\u00f3w Wydzia\u0142u IV D od podleg\u0142o\u015bci w\u0142adz administracyjnych doprowadzi\u0142o w 1923 r. do kolejnych zmian wewn\u0119trznych. Na mocy przepis\u00f3w wykonawczych zlikwidowano ostatecznie ca\u0142y pion Wydzia\u0142u IV tworz\u0105c w jego miejsce nowy organ pod nazw\u0105 S\u0142u\u017cby Informacyjnej. Na szczeblu terenowej administracji pa\u0144stwowej wy\u0142\u0105czono j\u0105 ca\u0142kowicie ze struktur policji podporz\u0105dkowuj\u0105c odpowiednim wydzia\u0142om Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego. W wyniku zmian utworzono Oddzia\u0142 Informacyjny, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 kierownik, bezpo\u015brednio zale\u017cny od naczelnika Wydzia\u0142u Bezpiecze\u0144stwa. Na szczeblu powiat\u00f3w powo\u0142ano natomiast agentury informacyjne, ulokowane odpowiednio w Bia\u0142ymstoku, Grodnie i \u0141om\u017cy. W przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci ich pracownikami pozostali nadal funkcjonariusze by\u0142ej Defensywy Politycznej.<\/span><\/p>\n

Utworzenie przez MSW nowego organu do walki z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 antypa\u0144stwow\u0105 w \u015bwietle przeznaczonych na jego budow\u0119 nak\u0142ad\u00f3w finansowych nie wytrzyma\u0142o pr\u00f3by czasu. W wyniku kolejnej reformy powsta\u0142a Policja Polityczna jako ca\u0142kowicie wyodr\u0119bniony pion Policji Pa\u0144stwowej. Kontrol\u0119 nad jej organami przej\u0119\u0142a ponownie Komenda G\u0142\u00f3wna PP, tworz\u0105c dla niej w swej strukturze wewn\u0119trznej specjalny Wydzia\u0142 V. Zarz\u0105dzone odg\u00f3rnie przemiany organizacyjne spowodowa\u0142y tak\u017ce powo\u0142anie w Bia\u0142ymstoku Okr\u0119gowego Urz\u0119du Policji Politycznej, kt\u00f3rego naczelnik w sprawach natury politycznej pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 koordynatora ca\u0142o\u015bci pracy terenowych ekspozytur, zorganizowanych w Bia\u0142ymstoku, Bielsku Podlaskim, Grodnie i Wo\u0142kowysku. Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami by\u0142y one tak\u017ce podstawowym szczeblem politycznego kontrwywiadu bia\u0142ostockiego okr\u0119gu PP. Za funkcjonalno\u015b\u0107 i efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142ania ekspozytur odpowiadali jego kierownicy, kt\u00f3rymi najcz\u0119\u015bciej byli wy\u017csi funkcjonariusze policji. G\u0142\u00f3wnymi zadaniami tego typu kom\u00f3rek by\u0142o zbieranie informacji z zakresu swego dzia\u0142ania oraz prowadzenie dochodze\u0144 w sprawach przest\u0119pstw politycznych. Nie obce im by\u0142o r\u00f3wnie\u017c inwigilowanie i rejestrowanie os\u00f3b szczeg\u00f3lnie podejrzanych, czego pok\u0142osiem by\u0142y ewidencyjne kartoteki. Zar\u00f3wno okr\u0119gowy urz\u0105d, jak i terenowe ekspozytury posiada\u0142y w\u0142asn\u0105 kancelari\u0119, dziennik podawczy i specjalistyczne archiwum.<\/span><\/p>\n

W latach 1924-1926 stan osobowy Policji Politycznej na terenie V okr\u0119gu uleg\u0142 wyra\u017anemu zmniejszeniu i oscylowa\u0142 wok\u00f3\u0142 liczby 30-35 tajnych pracownik\u00f3w. Z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w ta specyficzna praca wymaga\u0142a od nich nie tylko po\u015bwi\u0119cenia, ale i odpowiedniego zakamuflowania swojej dzia\u0142alno\u015bci. Z dost\u0119pnych materia\u0142\u00f3w archiwalnych wiadomym dzi\u015b jest, i\u017c w bia\u0142ostockiej defensywie pracowali nast\u0119puj\u0105cy oficerowie: nadkomisarz W\u0142adys\u0142aw Ma\u0142ysa, komisarz Marian Jasi\u0144ski (naczelnik OUPP w latach 1924-1926), podkomisarz Witold Skr\u0119towski (kierownik ekspozytury w Wo\u0142kowysku) i podkomisarz W\u0142adys\u0142aw Chimkowski (kierownik ekspozytury w Grodnie).<\/span><\/p>\n

Dokonane przeobra\u017cenia organizacyjne struktur Policji Politycznej nie przyczyni\u0142y si\u0119 jednak do poprawy i tak napi\u0119tych stosunk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych z administracj\u0105 pa\u0144stwow\u0105 i terenowym kierownictwem organ\u00f3w Policji Pa\u0144stwowej. Coraz bardziej zarysowuj\u0105ce si\u0119 kontrowersje w sprawach podleg\u0142o\u015bci s\u0142u\u017cbowej tego pionu doprowadzi\u0142y w ostateczno\u015bci do jego likwidacji. Z dniem 1 IV 1926 r. terenowe ekspozytury Policji Politycznej wcielono czasowo do komend powiatowych, jako ich specjalistyczne referaty do walki z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 antypa\u0144stwow\u0105. Urz\u0119dy wy\u017cszego szczebla rozwi\u0105zano ostatecznie 8 X tego samego roku. Od tego momentu wszelkie czynno\u015bci w zakresie prowadzenia i wyja\u015bniania spraw politycznych przej\u0119\u0142y na siebie urz\u0119dy i wydzia\u0142y \u015bledcze.<\/span><\/p>\n

W latach 1921-1926 na ca\u0142ym obszarze wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego policyjne organa defensywne prowadzi\u0142y nieust\u0119pliw\u0105 walk\u0119 z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 antypa\u0144stwow\u0105. Zw\u0142aszcza na terenie powiatu bielskiego i wo\u0142kowyskiego dochodzi\u0142o do licznych stra\u0107 z bia\u0142oruskimi bandami, podburzaj\u0105cymi miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 do wyst\u0105pie\u0144 przeciwko polskiej w\u0142adzy. Du\u017co trudno\u015bci w powiecie suwalskim, grodzie\u0144skim i sejne\u0144skim sprawia\u0142a r\u00f3wnie\u017c nie uregulowana do ko\u0144ca kwestia polsko-litewskiej granicy. Najwi\u0119ksze sukcesy osi\u0105gni\u0119to jednak w walce ze szpiegostwem agent\u00f3w s\u0105siednich pa\u0144stw, wydajnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c na tym polu z wojskowym Referatem Informacyjnym DOK III Grodno.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

<\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsze prace organizacyjne nad stworzeniem struktur policji politycznej na terenie bia\u0142ostockiego okr\u0119gu PP podj\u0119te zosta\u0142y w drugiej po\u0142owie 1920 r. W oparciu o wytyczne rozkazy organizacyjne na szczeblu okr\u0119gu utworzono w Bia\u0142ymstoku okr\u0119gow\u0105 ekspozytur\u0119 Wydzia\u0142u IV D (Defensywy Politycznej). Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 mia\u0142a ona spe\u0142nia\u0107 pomocnicz\u0105 rol\u0119 wobec centrali, kieruj\u0105c prac\u0105 mniejszych jednostek w terenie. Wyniki […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":8,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-69","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/69","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/69\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mwb.com.pl\/policja\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}